Kadiş Nedir?
Kadiş, Tanrı'nın adını kutsayan kadim bir Aramice duadır. Yasla ilişkilendirilmesine rağmen, Kadiş'te ölümden hiç söz edilmez. Bunun yerine, Tanrı'yı öven ve O'nun krallığının kurulması umudunu dile getiren bir iman beyanıdır. Merkezi yanıt olan 'Yehe Şeme Rabba' (Büyük Adı sonsuza dek mübarek olsun) Yahudi duasındaki en önemli yanıtlardan biri kabul edilir.
Kadiş Türleri
Kadiş'in birkaç versiyonu vardır: 1. Kadiş Yatom (Yetim Kadişi/Yas Kadişi): Yas tutanlar tarafından okunur, en bilinen biçimdir. 2. Kadiş Şalem (Tam Kadiş): Amida'dan sonra ibadet önderi tarafından okunur. 3. Hatsi Kadiş (Yarım Kadiş): İbadetin bölümlerini ayırmak için kullanılan kısa versiyondur. 4. Kadiş de-Rabbanan (Hahamların Kadişi): Tora veya Talmud çalışmasından sonra okunur. 5. Defin sonrası Kadiş: Mezarlıkta okunan özel bir versiyondur.
Yas Tutanlar Kadiş'i Ne Zaman Okur
Yas tutanlar, bir ebeveynin vefatından sonra 11 ay boyunca Kadiş okur (12 ay değil, ebeveynin tam bir yıllık yargılamaya ihtiyaç duyduğu imasından kaçınmak için). Diğer yakın akrabalar (eş, kardeş, çocuk) için Kadiş 30 gün (şloşim) boyunca okunur. Kadiş ayrıca her yıl yahrzeit'te (ölüm yıl dönümü) okunur. Her dua ibadetinde söylenir: Şaharit, Minha ve Arvit.
Minyan Gerekliliği
Kadiş yalnızca bir minyan — on yetişkin Yahudi'nin (geleneksel Ortodoks uygulamada erkek, eşitlikçi topluluklarda erkek veya kadın) huzurunda okunabilir. Bunun nedeni Kadiş'in bir 'davar şebekeduşa' (kutsallık meselesi) olması ve topluluk gerektirmesidir. Sinagoga gidemiyorsanız, birçok topluluk minyan hizmetleri sunar veya size bir minyan bulmanıza yardımcı olabilir.
Metin ve Yanıtlar
Yas tutan Kadiş'i okurken cemaat belirli noktalarda yanıt verir. En önemli yanıt 'Yehe Şeme Rabba mevarah lealam ulealmey almaya' (Büyük Adı sonsuza dek mübarek olsun) dur. Talmud, Kadiş'e tam bir yoğunlaşmayla yanıt vermenin sert kararları iptal edebileceğini öğretir. Diğer yanıtlar arasında belirlenen yerlerde 'Amen' ve 'Yehe Şeme Rabba' bulunur.
Anlamı ve Amacı
Kadiş okumak, vefat edenin ruhu için büyük bir sevap sayılır. Zohar, bir çocuğun Kadişi'nin ebeveynin ruhunu yükseltebileceğini öğretir. Ölene yardım etmenin ötesinde, Kadiş yas tutana da yardımcı olur: yas sürecine yapı kazandırır, toplulukla bağ kurar ve kayıp karşısında bile imanı pekiştirir. Özel acıyı topluluk desteğine ve manevi gelişime dönüştürür.
Pratik Kılavuz
Kadiş okurken ayaklar bitişik şekilde ayakta durun. Birden fazla yas tutan varsa birlikte okurlar. Cemaatin yanıt verebilmesi için açık ve uygun bir hızda konuşun. Kelimeleri iyi bilmiyorsanız, tam metni transliterasyonla birlikte içeren bir sidur veya Am Hazak uygulamasını kullanın. Birçok sinagog, düzenli üye olmasalar bile yas tutanları memnuniyetle karşılar. Duayı öğrenmek için yardım istemekten çekinmeyin.