تیقون حَصوت چیست؟
تیقون حَصوت (اصلاح نیمهشب) مراسم دعایی است که در نیمهشب خوانده میشود و برای سوگواری ویرانی بِت هَمیقداش و تبعید شِخینا (حضور الهی) است. این رسم ریشه در سنت قبالایی دارد، بر اساس این آموزه که نیمهشب زمانی است که خداوند برای رنج فرزندانش سوگواری میکند و بهویژه پذیرای دعاهاست. گفته میشود داوید پادشاه در نیمهشب برمیخاست تا برای خداوند بسراید.
ساختار: تیقون راحِل و تیقون لِئا
تیقون حَصوت به دو بخش تقسیم میشود: تیقون راحِل و تیقون لِئا. تیقون راحِل در حالت نشسته بر زمین (مانند عزاداران) خوانده میشود و بر سوگواری تبعید و ویرانی تمرکز دارد. شامل مزمور ۱۳۷ («بر کنار رودهای بابل») و قینوت (مراثی) است. تیقون لِئا پس از ایستادن خوانده میشود و بر امید و رستگاری تمرکز دارد. شامل مزامیر ستایش و اشتیاق به حضور خداوند است.
چه زمانی خوانده میشود؟
تیقون حَصوت در نیمهشب هلاخایی (حَصوت) خوانده میشود، یعنی نقطه میانی بین غروب و طلوع آفتاب - نه لزوماً ۱۲:۰۰ نیمهشب. در شبهای قبل از شبات یا اعیاد و در دورههای شادی خاص، تیقون راحِل حذف میشود و فقط تیقون لِئا خوانده میشود، اگر اصلاً خوانده شود. در شبات و بیشتر اعیاد، تیقون حَصوت خوانده نمیشود. این رسم بیشتر در جوامع سفاردی و قبالایی رایج است.
معنای قبالایی
بر اساس قبالا، تبعید نه فقط ملت یهود بلکه عوالم معنوی را نیز تحت تأثیر قرار میدهد. گفته میشود شِخینا (حضور الهی) همراه اسرائیل در تبعید است. در نیمهشب، دادگاه عالی تشکیل میشود و «تیقونیم» (اصلاحات) معنوی ممکن میشوند. با سوگواری و دعا در این ساعت، فرد در ترمیم آسیب کیهانی ناشی از تبعید و تسریع رستگاری مشارکت میکند.
چه کسی تیقون حَصوت میخواند؟
تیقون حَصوت بیشتر توسط کسانی که از رسوم قبالایی پیروی میکنند رعایت میشود، بهویژه یهودیان سفاردی و حسیدیم. آریزَل (ربی ییصحاق لوریا) قویاً این رسم را تشویق کرد. اگرچه برای همه یهودیان الزامی نیست، برای کسانی که میتوانند در نیمهشب بیدار شوند رسمی ستوده محسوب میشود. برخی بهطور منظم آن را میخوانند، برخی دیگر فقط در سه هفته قبل از تیشعا بِاَو.
آداب جسمانی
در تیقون راحِل، فرد بر زمین یا صندلی کوتاه مینشیند، مانند عزاداران در شیوعا. برخی خاکستر بر پیشانی در محل تفیلین میگذارند، نماد سوگواری بر اورشلیم. دعاها با لحنی غمگین خوانده میشوند. برخی شمعی کوچک روشن میکنند. فضا ترکیبی از اندوه واقعی برای ویرانی و امید به بازسازی است. فرد باید با وقار و نیت به این رسم نزدیک شود.