וַיְהִ֖י בִּימֵ֣י אֲחַשְׁוֵר֑וֹשׁ ה֣וּא אֲחַשְׁוֵר֗וֹשׁ הַמֹּלֵךְ֙ מֵהֹ֣דּוּ וְעַד־כּ֔וּשׁ שֶׁ֛בַע וְעֶשְׂרִ֥ים וּמֵאָ֖ה מְדִינָֽה׃
در روزگار اخشورش چنین روی داد، همان اخشورش که از هند تا حبشه بر صد و بیست و هفت استان فرمان میراند.
בַּיָּמִ֖ים הָהֵ֑ם כְּשֶׁ֣בֶת׀ הַמֶּ֣לֶךְ אֲחַשְׁוֵר֗וֹשׁ עַל כִּסֵּ֣א מַלְכוּת֔וֹ אֲשֶׁ֖ר בְּשׁוּשַׁ֥ן הַבִּירָֽה׃
در آن روزها، آنگاه که پادشاه اخشورش بر تخت سلطنت خود در شوش پایتخت نشسته بود،
בִּשְׁנַ֤ת שָׁלוֹשׁ֙ לְמָלְכ֔וֹ עָשָׂ֣ה מִשְׁתֶּ֔ה לְכָל־שָׂרָ֖יו וַעֲבָדָ֑יו חֵ֣יל׀ פָּרַ֣ס וּמָדַ֗י הַֽפַּרְתְּמִ֛ים וְשָׂרֵ֥י הַמְּדִינ֖וֹת לְפָנָֽיו׃
در سال سوم سلطنتش، برای تمام بزرگان و خادمان خود ضیافتی برپا کرد، در حالی که سپاه پارس و ماد، اشراف، و فرمانروایان استانها در حضور او بودند،
בְּהַרְאֹת֗וֹ אֶת־עֹ֨שֶׁר֙ כְּב֣וֹד מַלְכוּת֔וֹ וְאֶ֨ת־יְקָ֔ר תִּפְאֶ֖רֶת גְּדוּלָּת֑וֹ יָמִ֣ים רַבִּ֔ים שְׁמוֹנִ֥ים וּמְאַ֖ת יֽוֹם׃
تا ثروت پادشاهی پرشکوه خود و شکوه عظمت باابهت خویش را روزهای بسیار، صد و هشتاد روز، به نمایش گذارد.
וּבִמְל֣וֹאת׀ הַיָּמִ֣ים הָאֵ֗לֶּה עָשָׂ֣ה הַמֶּ֡לֶךְ לְכָל־הָעָ֣ם הַנִּמְצְאִים֩ בְּשׁוּשַׁ֨ן הַבִּירָ֜ה לְמִגָּ֧דוֹל וְעַד־קָטָ֛ן מִשְׁתֶּ֖ה שִׁבְעַ֣ת יָמִ֑ים בַּחֲצַ֕ר גִּנַּ֥ת בִּיתַ֖ן הַמֶּֽלֶךְ׃
چون آن روزها به پایان رسید، پادشاه برای تمام مردمی که در شوش پایتخت حاضر بودند، از بزرگ تا کوچک، ضیافتی هفت روزه در صحن باغ کاخ پادشاه برپا کرد.
ח֣וּר׀ כַּרְפַּ֣ס וּתְכֵ֗לֶת אָחוּז֙ בְּחַבְלֵי־ב֣וּץ וְאַרְגָּמָ֔ן עַל־גְּלִ֥ילֵי כֶ֖סֶף וְעַמּ֣וּדֵי שֵׁ֑שׁ מִטּ֣וֹת׀ זָהָ֣ב וָכֶ֗סֶף עַ֛ל רִֽצְפַ֥ת בַּהַט־וָשֵׁ֖שׁ וְדַ֥ר וְסֹחָֽרֶת׃
پردههای پنبهای سفید و پشمین آبی بود، که با ریسمانهای کتان نازک و ارغوانی به حلقههای نقره و ستونهای مرمر بسته شده بود؛ تختهای زرین و سیمین بر فرشی از سنگ مرمر و رخام و صدف و سنگهای گرانبها قرار داشت.
וְהַשְׁקוֹת֙ בִּכְלֵ֣י זָהָ֔ב וְכֵלִ֖ים מִכֵּלִ֣ים שׁוֹנִ֑ים וְיֵ֥ין מַלְכ֛וּת רָ֖ב כְּיַ֥ד הַמֶּֽלֶךְ׃
نوشیدنیها در جامهای زرین که هر یک با دیگری متفاوت بود سرو میشد، و شراب پادشاهی فراوان بود، چنانکه شایستهٔ سخاوت پادشاه است.
וְהַשְּׁתִיָּ֥ה כַדָּ֖ת אֵ֣ין אֹנֵ֑ס כִּי־כֵ֣ן׀ יִסַּ֣ד הַמֶּ֗לֶךְ עַל כָּל־רַ֣ב בֵּית֔וֹ לַעֲשׂ֖וֹת כִּרְצ֥וֹן אִישׁ־וָאִֽישׁ׃
نوشیدن بنا بر این قاعده بود که هیچ اجباری نبود، زیرا پادشاه به تمام پیشکاران خانهٔ خود چنین فرمان داده بود که با هر کس بر طبق میلش رفتار کنند.
גַּם וַשְׁתִּ֣י הַמַּלְכָּ֔ה עָשְׂתָ֖ה מִשְׁתֵּ֣ה נָשִׁ֑ים בֵּית הַמַּלְכ֔וּת אֲשֶׁ֖ר לַמֶּ֥לֶךְ אֲחַשְׁוֵרֽוֹשׁ׃
وشتی ملکه نیز برای زنان در کاخ سلطنتی پادشاه اخشورش ضیافتی برپا کرد.
בַּיּוֹם֙ הַשְּׁבִיעִ֔י כְּט֥וֹב לֵב־הַמֶּ֖לֶךְ בַּיָּ֑יִן אָמַ֡ר לִמְהוּמָן בִּזְּתָ֨א חַרְבוֹנָ֜א בִּגְתָ֤א וַאֲבַגְתָא֙ זֵתַ֣ר וְכַרְכַּ֔ס שִׁבְעַת֙ הַסָּ֣רִיסִ֔ים הַמְשָׁ֣רְתִ֔ים אֶת־פְּנֵ֖י הַמֶּ֥לֶךְ אֲחַשְׁוֵרֽוֹשׁ׃
در روز هفتم، چون دل پادشاه از شراب شاد بود، به مهومان، بزتا، حربونا، بغتا، اباغتا، زیتر، و کرکس، یعنی هفت خواجهای که در حضور پادشاه اخشورش خدمت میکردند، گفت
לְהָבִיא אֶת־וַשְׁתִּ֧י הַמַּלְכָּ֛ה לִפְנֵ֥י הַמֶּ֖לֶךְ בְּכֶ֣תֶר מַלְכ֑וּת לְהַרְא֨וֹת הָֽעַמִּ֤ים וְהַשָּׂרִים֙ אֶת־יָפְיָ֔הּ כִּֽי־טוֹבַ֥ת מַרְאֶ֖ה הִֽיא׃
تا وشتی ملکه را با تاج سلطنتی به حضور پادشاه بیاورند، تا زیبایی او را به اقوام و بزرگان نشان دهند، زیرا او در دیدن بسیار زیبا بود.
וַתְּמָאֵ֞ן הַמַּלְכָּ֣ה וַשְׁתִּ֗י לָבוֹא֙ בִּדְבַ֣ר הַמֶּ֔לֶךְ אֲשֶׁ֖ר בְּיַ֣ד הַסָּרִיסִ֑ים וַיִּקְצֹ֤ף הַמֶּ֙לֶךְ֙ מְאֹ֔ד וַחֲמָת֖וֹ בָּעֲרָ֥ה בֽוֹ׃
اما وشتی ملکه از آمدن به فرمان پادشاه که به دست خواجگان رسانده شده بود سر باز زد، و پادشاه بسیار خشمگین شد و آتش غضبش در درونش زبانه کشید.
וַיֹּ֣אמֶר הַמֶּ֔לֶךְ לַחֲכָמִ֖ים יֹדְעֵ֣י הָֽעִתִּ֑ים כִּי־כֵן֙ דְּבַ֣ר הַמֶּ֔לֶךְ לִפְנֵ֕י כָּל־יֹדְעֵ֖י דָּ֥ת וָדִֽין׃
پادشاه به فرزانگانی که از زمانها آگاه بودند گفت، زیرا رسم پادشاه چنین بود که با همهٔ آنان که قانون و داد را میدانستند مشورت میکرد،
וְהַקָּרֹ֣ב אֵלָ֗יו כַּרְשְׁנָ֤א שֵׁתָר֙ אַדְמָ֣תָא תַרְשִׁ֔ישׁ מֶ֥רֶס מַרְסְנָ֖א מְמוּכָ֑ן שִׁבְעַ֞ת שָׂרֵ֣י׀ פָּרַ֣ס וּמָדַ֗י רֹאֵי֙ פְּנֵ֣י הַמֶּ֔לֶךְ הַיֹּשְׁבִ֥ים רִאשֹׁנָ֖ה בַּמַּלְכֽוּת׃
و نزدیکترین کسان به او کرشنا، شیتار، ادماتا، ترشیش، مرس، مرسنا، و مموکان بودند، یعنی هفت بزرگ پارس و ماد که به حضور پادشاه راه داشتند و در پادشاهی مقام نخست را داشتند،
כְּדָת֙ מַֽה־לַּעֲשׂ֔וֹת בַּמַּלְכָּ֖ה וַשְׁתִּ֑י עַ֣ל׀ אֲשֶׁ֣ר לֹֽא־עָשְׂתָ֗ה אֶֽת־מַאֲמַר֙ הַמֶּ֣לֶךְ אֲחַשְׁוֵר֔וֹשׁ בְּיַ֖ד הַסָּרִיסִֽים׃
«بنا بر قانون با وشتی ملکه چه باید کرد، از آنرو که فرمان پادشاه اخشورش را که به دست خواجگان رسانده شد اطاعت نکرد؟»
וַיֹּ֣אמֶר מְמוּכָ֗ן לִפְנֵ֤י הַמֶּ֙לֶךְ֙ וְהַשָּׂרִ֔ים לֹ֤א עַל־הַמֶּ֙לֶךְ֙ לְבַדּ֔וֹ עָוְתָ֖ה וַשְׁתִּ֣י הַמַּלְכָּ֑ה כִּ֤י עַל־כָּל־הַשָּׂרִים֙ וְעַל־כָּל־הָ֣עַמִּ֔ים אֲשֶׁ֕ר בְּכָל־מְדִינ֖וֹת הַמֶּ֥לֶךְ אֲחַשְׁוֵרֽוֹשׁ׃
مموکان در حضور پادشاه و بزرگان گفت: «وشتی ملکه نه تنها به پادشاه بدی کرده است، بلکه به همهٔ بزرگان و همهٔ اقوامی که در تمام استانهای پادشاه اخشورش هستند نیز.
כִּֽי־יֵצֵ֤א דְבַר־הַמַּלְכָּה֙ עַל־כָּל־הַנָּשִׁ֔ים לְהַבְז֥וֹת בַּעְלֵיהֶ֖ן בְּעֵינֵיהֶ֑ן בְּאָמְרָ֗ם הַמֶּ֣לֶךְ אֲחַשְׁוֵר֡וֹשׁ אָמַ֞ר לְהָבִ֨יא אֶת־וַשְׁתִּ֧י הַמַּלְכָּ֛ה לְפָנָ֖יו וְלֹא־בָֽאָה׃
زیرا رفتار ملکه بر همهٔ زنان آشکار خواهد شد، و باعث میشود که شوهران خود را در نظرشان خوار شمارند، و بگویند: «پادشاه اخشورش فرمان داد که وشتی ملکه را به حضور او بیاورند، اما او نیامد.»
וְֽהַיּ֨וֹם הַזֶּ֜ה תֹּאמַ֣רְנָה׀ שָׂר֣וֹת פָּֽרַס־וּמָדַ֗י אֲשֶׁ֤ר שָֽׁמְעוּ֙ אֶת־דְּבַ֣ר הַמַּלְכָּ֔ה לְכֹ֖ל שָׂרֵ֣י הַמֶּ֑לֶךְ וּכְדַ֖י בִּזָּי֥וֹן וָקָֽצֶף׃
همین امروز، بانوان اشراف پارس و ماد که از رفتار ملکه شنیدهاند همین را به همهٔ بزرگان پادشاه خواهند گفت، و خواری و خشم را پایانی نخواهد بود.
אִם־עַל־הַמֶּ֣לֶךְ ט֗וֹב יֵצֵ֤א דְבַר־מַלְכוּת֙ מִלְּפָנָ֔יו וְיִכָּתֵ֛ב בְּדָתֵ֥י פָֽרַס־וּמָדַ֖י וְלֹ֣א יַעֲב֑וֹר אֲשֶׁ֨ר לֹֽא־תָב֜וֹא וַשְׁתִּ֗י לִפְנֵי֙ הַמֶּ֣לֶךְ אֲחַשְׁוֵר֔וֹשׁ וּמַלְכוּתָהּ֙ יִתֵּ֣ן הַמֶּ֔לֶךְ לִרְעוּתָ֖הּ הַטּוֹבָ֥ה מִמֶּֽנָּה׃
اگر پادشاه را پسند آید، فرمانی شاهانه از او صادر شود، و در قوانین پارس و ماد که نسخ نمیشود نوشته شود، که وشتی دیگر به حضور پادشاه اخشورش نیاید، و پادشاه مقام سلطنتی او را به دیگری که از او بهتر است بدهد.
וְנִשְׁמַע֩ פִּתְגָ֨ם הַמֶּ֤לֶךְ אֲשֶֽׁר־יַעֲשֶׂה֙ בְּכָל־מַלְכוּת֔וֹ כִּ֥י רַבָּ֖ה הִ֑יא וְכָל־הַנָּשִׁ֗ים יִתְּנ֤וּ יְקָר֙ לְבַעְלֵיהֶ֔ן לְמִגָּד֖וֹל וְעַד־קָטָֽן׃
چون فرمان پادشاه که صادر خواهد کرد در سرتاسر پادشاهی او شنیده شود، زیرا که پهناور است، همهٔ زنان شوهران خود را حرمت خواهند نهاد، از بزرگ تا کوچک.»
וַיִּיטַב֙ הַדָּבָ֔ר בְּעֵינֵ֥י הַמֶּ֖לֶךְ וְהַשָּׂרִ֑ים וַיַּ֥עַשׂ הַמֶּ֖לֶךְ כִּדְבַ֥ר מְמוּכָֽן׃
این پیشنهاد پادشاه و بزرگان را پسند آمد، و پادشاه بنا بر اندرز مموکان عمل کرد.
וַיִּשְׁלַ֤ח סְפָרִים֙ אֶל־כָּל־מְדִינ֣וֹת הַמֶּ֔לֶךְ אֶל־מְדִינָ֤ה וּמְדִינָה֙ כִּכְתָבָ֔הּ וְאֶל־עַ֥ם וָעָ֖ם כִּלְשׁוֹנ֑וֹ לִהְי֤וֹת כָּל־אִישׁ֙ שֹׂרֵ֣ר בְּבֵית֔וֹ וּמְדַבֵּ֖ר כִּלְשׁ֥וֹן עַמּֽוֹ׃
او نامههایی به تمام استانهای پادشاه فرستاد، به هر استان بر طبق خط خودش و به هر قوم بر طبق زبان خودش، که هر مردی در خانهٔ خود سرور باشد و به زبان قوم خود سخن گوید.