Przewodnik po sederze Pesach: 15 kroków i przegląd Hagady

Seder (oznaczający 'porządek') to rytualna uczta odbywająca się pierwszego wieczoru Pesach (pierwszych dwóch wieczorów poza Izraelem). Opowiadamy historię Wyjścia z Egiptu, wypełniamy micwy spożywania macy i gorzkich ziół, pijemy cztery kielichy wina i angażujemy dzieci poprzez pytania i pieśni. Hagada to tekst, który prowadzi nas przez tę 15-etapową podróż.

Talerz sederowy zawiera sześć symbolicznych elementów: 1) Zeroa (kość goleniowa) – reprezentuje ofiarę paschalną. 2) Bejca (jajko) – reprezentuje ofiarę świąteczną. 3) Maror (gorzkie zioła) – przypomina o gorzkości niewoli. 4) Charoset – słodka pasta symbolizująca zaprawę używaną przez niewolników. 5) Karpas (warzywo) – maczane w słonej wodzie na znak łez. 6) Chazeret (dodatkowe gorzkie zioło) – do kanapki Hilela.

1) Kadesz – Kidusz nad winem. 2) Urchac – obmycie rąk bez błogosławieństwa. 3) Karpas – spożycie warzywa maczanego w słonej wodzie. 4) Jachac – złamanie środkowej macy. 5) Magid – opowieść o Wyjściu z Egiptu. 6) Rachca – obmycie rąk z błogosławieństwem. 7) Moci – błogosławieństwo nad chlebem. 8) Maca – błogosławieństwo i spożycie macy. 9) Maror – spożycie gorzkich ziół. 10) Korech – kanapka Hilela. 11) Szulchan orech – świąteczny posiłek. 12) Cafun – spożycie afikomanu. 13) Barech – Birkat Hamazon. 14) Halel – pieśni pochwalne. 15) Nirca – zakończenie.

Najmłodsze dziecko tradycyjnie zadaje Cztery Pytania: 'Czym różni się ta noc od wszystkich innych nocy?' Pytania podkreślają cztery szczególne praktyki: 1) Jedzenie macy zamiast chleba. 2) Jedzenie gorzkich ziół. 3) Dwukrotne maczanie pokarmów. 4) Spożywanie posiłku w pozycji półleżącej. Pytania te stanowią wstęp do opowieści o Wyjściu z Egiptu.

Magid (opowiadanie historii) zawiera kilka kluczowych fragmentów: 'Awadim hajinu' (Byliśmy niewolnikami) – główna narracja. Czterej Synowie – jak wyjaśnić Pesach różnym typom dzieci. 'Wehi szeamda' – obietnica Boga, która podtrzymywała nas przez prześladowania. Dziesięć Plag – z kroplami wina odlewanymi za każdą plagę. 'Dajenu' – wyliczanie dobrodziejstw Boga ('to by nam wystarczyło').

Wskazówki do prowadzenia znaczącego sederu: Przygotuj pytania do dyskusji z wyprzedzeniem. Angażuj wszystkich, zwłaszcza dzieci. Nie spiesz się z częścią Magidu – to serce sederu. Używaj pomocy wizualnych i rekwizytów. Opowiadaj dodatkowe historie o odkupieniu. Śpiewaj pieśni z entuzjazmem. Seder powinien być odczuwany jako osobista podróż z niewoli do wolności, a nie jedynie rytuał do odhaczenia.