هَلِل چیست؟
هَلِل مجموعهای از شش مزمور (۱۱۳-۱۱۸) است که به عنوان سرودهای ستایش و سپاسگزاری خداوند خوانده میشود. کلمه «هَلِل» از ریشه عبری به معنای «ستایش کردن» آمده است. این مزامیر توسط لِویان در معبد خوانده میشد و همچنان در مناسبتهای شادیبخش که معجزات و نجات خداوند را جشن میگیریم خوانده میشود.
هَلِل کامل در برابر هَلِل نیمه
هَلِل کامل شامل هر شش مزمور است و خوانده میشود در: دو روز اول پِسَح (یک روز در اسرائیل)، شاووعوت، تمام روزهای سوکوت، شِمینی عَتصِرِت/سیمحَت تورا، و هر هشت روز حَنوکا. هَلِل نیمه (با حذف دو پاراگراف) خوانده میشود در: روش حودِش، شش روز آخر پِسَح، و یوم هَعَتصمَئوت (در برخی جوامع).
ساختار هَلِل
هَلِل با یک برکت آغاز میشود («لیقرو اِت هَهَلِل» یا «لیگمور اِت هَهَلِل») و با یک برکت پایان مییابد. شش مزمور عبارتند از: مزمور ۱۱۳ (هَلِلویا، ستایش کنید بندگان خدا)، مزمور ۱۱۴ (هنگامی که اسرائیل از مصر خارج شد)، مزمور ۱۱۵ (نه به ما، بلکه به نام تو جلال بده)، مزمور ۱۱۶ (دوست دارم که خدا صدای مرا میشنود)، مزمور ۱۱۷ (ای همه ملتها خدا را ستایش کنید — کوتاهترین مزمور)، مزمور ۱۱۸ (خدا را شکر کنید زیرا نیکوست).
نحوه خواندن هَلِل
هَلِل ایستاده خوانده میشود، زیرا مانند شهادت دادن بر عظمت خداوند محسوب میشود. در نماز شَحَریت، پس از عمیدا و پیش از خواندن تورات خوانده میشود. در مینیان، آیات خاصی به صورت پاسخگویانه تکرار میشوند. اگر تنها نماز میخوانید، کل متن را بخوانید. برکت پیش از هَلِل فقط در صورت خواندن هَلِل کامل (یا در روش حودِش طبق برخی رسوم) گفته میشود.
چرا هَلِل نیمه در روزهای آخر پِسَح؟
در شش روز آخر پِسَح فقط هَلِل نیمه میخوانیم زیرا مصریان در این زمان در دریا غرق شدند. میدراش آموزش میدهد که خداوند فرشتگانی را که میخواستند سرود بخوانند ساکت کرد و فرمود: «آفریدههای من در دریا غرق میشوند و شما میخواهید سرود بخوانید؟» این به ما میآموزد که شادیمان را هنگامی که به قیمت رنج دیگران است مهار کنیم.
هَلِل در سِدِر
در شب پِسَح، هَلِل در طول سِدِر به دو بخش تقسیم میشود. دو مزمور اول (۱۱۳-۱۱۴) پیش از غذا خوانده میشوند و چهار مزمور باقیمانده (۱۱۵-۱۱۸) پس از غذا. این ترتیب منحصربهفرد، داستان خروج از مصر که در مَگید روایت میشود را با سرودهای ستایش پیوند میدهد و هَلِل را بخشی از روایتگری میسازد نه نمازی جداگانه.